Gecorrigeerde leeftijd: waarom je prematuur anders telt

Op de neonatologie hoor je het al snel: "hij is nu tien weken, maar gecorrigeerd pas twee". Het klinkt als een rekensom voor de administratie, maar het is de leeftijd waarmee artsen, de wijkverpleging en later het consultatiebureau naar je kind kijken. In dit artikel leggen we uit wat er achter zit.

Drie leeftijden voor één kind

Bij een te vroeg geboren kind kom je drie getallen tegen.

• Kalenderleeftijd: de tijd sinds de geboorte. Dit is de leeftijd op het geboortekaartje en in de basisregistratie.
• Zwangerschapsduur bij geboorte: hoe lang de zwangerschap duurde, in weken en dagen. Een kind geboren bij 27+6 is geboren na 27 weken en 6 dagen.
• Gecorrigeerde leeftijd: de kalenderleeftijd min het aantal weken dat je kind te vroeg was. Dat aantal reken je vanaf 40 weken, de uitgerekende datum.

Een voorbeeld. Een kind geboren bij 28+0 weken is 12 weken te vroeg. Op een kalenderleeftijd van 20 weken is de gecorrigeerde leeftijd 8 weken. Op de uitgerekende datum zelf is de gecorrigeerde leeftijd nul.

In het ziekenhuis gebruiken ze vaak nog een vierde getal: de postmenstruele leeftijd (PML, in het Engels PMA). Dat is de zwangerschapsduur bij geboorte plus de kalenderleeftijd. Het kind uit het voorbeeld is op een kalenderleeftijd van 6 weken dus 34 weken PML. Zolang je kind nog niet "op termijn" is, werken de groeicurves en veel afspraken op de afdeling met dit getal.

Waarom corrigeren?

Een kind dat 12 weken te vroeg is geboren, heeft die 12 weken buiten de baarmoeder doorgebracht in plaats van erin. Het lichaam en de hersenen ontwikkelen zich grotendeels volgens hun eigen klok, en die klok begon bij de bevruchting, niet bij de geboorte.

Vergelijk je zo'n kind op kalenderleeftijd met kinderen die op tijd geboren zijn, dan lijkt het bijna altijd achter te lopen. Dat zegt dan vooral iets over de rekenmethode. Op gecorrigeerde leeftijd vergelijk je eerlijker: je kijkt naar kinderen die even lang hebben kunnen groeien.

Waar je gecorrigeerde leeftijd tegenkomt

Groei. Zolang je kind jonger is dan ongeveer 50 weken PML, wordt groei vaak uitgezet op de Fenton-groeicurve. Die is speciaal gemaakt voor te vroeg geboren kinderen en loopt op zwangerschapsduur, vanaf 22 weken. Daarna sluit hij aan op de WHO-groeicurves (WHO Child Growth Standards), die op leeftijd lopen. Voor een te vroeg geboren kind gebruik je daarbij de gecorrigeerde leeftijd. In Nederland gebruiken ziekenhuizen en de jeugdgezondheidszorg (JGZ) ook de groeidiagrammen van TNO, waaronder aparte diagrammen voor prematuren.

Ontwikkeling. Het consultatiebureau volgt de ontwikkeling met het Van Wiechen-ontwikkelingsonderzoek. Dat is een lijst kenmerken, zoals "volgt met de ogen" of "rolt van rug naar buik", met per kenmerk de leeftijd waarop de meeste kinderen het laten zien. Bij een te vroeg geboren kind beoordeelt de JGZ die kenmerken op gecorrigeerde leeftijd, tot het kind twee jaar is.

Follow-up. Kinderen die heel vroeg of heel klein zijn geboren, krijgen in Nederland vaak een neonatale follow-up: controles in het ziekenhuis waarbij groei, ontwikkeling, zien en horen worden bekeken. Ook die afspraken worden gepland op gecorrigeerde leeftijd.

Waar je juist níét corrigeert

• Vaccinaties volgen de kalenderleeftijd. Het afweersysteem reageert op wat een kind sinds de geboorte tegenkomt. Je kind krijgt dus zijn prikken op de gewone leeftijd, ook als hij gecorrigeerd nog heel jong is. Het consultatiebureau of het ziekenhuis vertelt welk schema voor jullie geldt.
• Officiële zaken zoals verlof, kinderopvang en de leerplicht gaan uit van de geboortedatum.
• Voeding verloopt meestal niet volgens een leeftijdstabel maar volgens het voorschrift van het ziekenhuis, in ml per kilo per dag. Wanneer je met vaste voeding begint, bespreek je met het consultatiebureau of de kinderarts. Bij prematuren kijken zij vaak naar beide leeftijden en naar wat je kind laat zien.

Hoe lang blijf je corrigeren?

De gebruikelijke grens is twee jaar. Rond die leeftijd heeft een groot deel van de te vroeg geboren kinderen een deel van de achterstand ingelopen, en het verschil van een paar maanden valt minder op naast de verschillen die er toch al tussen kinderen bestaan. Bij kinderen die extreem vroeg zijn geboren, houden sommige artsen langer rekening met de vroeggeboorte. Wat voor jouw kind geldt, hoor je van de kinderarts of de JGZ.

Wat het voor jou als ouder betekent

In de praktijk betekent corrigeren vooral dat je de vergelijking met leeftijdsgenootjes even loslaat. Een neefje dat op dezelfde dag is geboren, maar op tijd, is een ander uitgangspunt. Het helpt om bij elke vraag na te gaan welke leeftijd erbij hoort:

• Gaat het over groei of ontwikkeling? Kijk naar de gecorrigeerde leeftijd.
• Gaat het over prikken of papieren? Kijk naar de kalenderleeftijd.
• Twijfel je? Vraag welke leeftijd de arts of verpleegkundige bedoelt. Ze zijn die vraag gewend.

Bronnen

• Fenton TR, Kim JH. A systematic review and meta-analysis to revise the Fenton growth chart for preterm infants. BMC Pediatrics, 2013.
• World Health Organization. WHO Child Growth Standards, 2006.
• Het Van Wiechen-ontwikkelingsonderzoek, zoals gebruikt door de jeugdgezondheidszorg (consultatiebureau) in Nederland.

Over Hidje

In Hidje, de app die wij voor onze eigen zoon maakten, staan kalenderleeftijd en gecorrigeerde leeftijd altijd naast elkaar. Gewicht, lengte en hoofdomtrek zie je op de Fenton-curve en daarna op de WHO-curve, en de Van Wiechen-kenmerken staan op gecorrigeerde leeftijd. Het rekenen gebeurt vanzelf. Wat het betekent, bespreek je met je eigen arts.